ความเข้าใจเกี่ยวกับมะเร็งต่อมลูกหมาก
หลังจากนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับอาการของมะเร็งต่อมลูกหมากไปแล้วเมื่อหลายฉบับ ก่อน ฉบับนี้มาติดตามกันต่อว่า ระยะแสดงอาการของมะเร็งต่อมลูกหมากทั้ง 4 ระยะเป็นอย่างไร รวมถึงวิธีการรักษาหลากหลายวิธี และการดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด
ระยะแสดงอาการของโรค เมื่อเข้าสู่ขั้นตอนการวินิจฉัยโรคแล้ว แพทย์จะดำเนินการตรวจหาระยะของโรค โดยใช้เครื่องมือดังต่อไปนี้
1) เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (ซีทีสแกน) ที่ต่อมลูกหมากและช่องท้อง เพื่อดูต่อมลูกหมากตลอดจนต่อมน้ำเหลืองในอุ้งเชิงกราน
2) เครื่องสแกนพลังแม่เหล็ก (เอ็มอาร์ไอ) ภายในช่องท้อง
3) เครื่องสแกนพลังแม่เหล็กโดยผ่านทางทวารหนัก
4) เครื่องสแกนกระดูก เนื่องด้วยมะเร็งต่อมลูกหมากมักกระจายไปที่กระดูก
ส่วนระยะต่าง ๆ ของมะเร็งต่อมลูกหมาก ในทางการแพทย์แบ่งออกเป็น 4 ระยะ ดังนี้
ระยะที่ 1 : ระยะนี้ไม่สามารถคลำก้อนได้จากการตรวจดูมะเร็งต่อมลูกหมาก โดยพบว่าเป็นมะเร็งจากการที่มีการผ่าตัดต่อมลูกหมากด้วยการส่องกล้อง
ระยะที่ 2 : มะเร็งในระยะนี้ จะมีขนาดโตกว่าระยะแรก แต่ยังอยู่ในต่อมลูกหมาก
ระยะที่ 3 : มะเร็งขยายตัวออกมานอกเยื่อหุ้มชั้นนอกของต่อมลูกหมาก
ระยะที่ 4 : เป็นระยะที่มีการกระจายไปที่ต่อมน้ำเหลือง กล้ามเนื้อ กระดูก และอวัยวะอื่น ๆ
ในด้านการรักษา โดยทั่วไปแล้วเมื่อทราบว่าตนเองเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ผู้ป่วยจะรู้สึกเครียด จึงควรตั้งสติ ญาติพี่น้องถือเป็นบุคคลที่มีความสำคัญในการให้กำลังใจ และการขอคำแนะนำในการใช้ชีวิตกับแพทย์เจ้าของไข้ก็จะช่วยลดความเครียดได้ เช่นกัน การรักษาแบ่งออกได้เป็น 4 กลุ่ม คือ การผ่าตัด การฉายรังสี การใช้ฮอร์โมน และการเฝ้าดูอย่างใกล้ชิด
การผ่าตัดรักษา จะทำการผ่าตัดเอาต่อมลูกหมากออก ซึ่งใช้วิธีนี้ในผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรก (ระยะที่ 1 และ 2) โดยมีวิธีการผ่าตัดหลายวิธีดังนี้ การผ่าตัดโดยการเปิดผ่านหน้าท้อง การผ่าตัดโดยการเปิดผ่านบริเวณฝีเย็บ การผ่าตัดโดยการส่องกล้องผ่านผนังหน้าท้อง การผ่าตัดโดยการส่องกล้องผ่านผนังหน้าท้องโดยใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด
วิธีการผ่าตัดรักษาอาจมีผลข้างเคียงเกิดขึ้นได้ เช่น ปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศ ปัสสาวะเล็ด ปัสสาวะราดในระยะแรก ซึ่งต่อมาอาการจะค่อย ๆ หายไปเอง นอกจากนี้อาจมีอาการปัสสาวะไม่ออก หากมีอาการตีบ แคบของท่อปัสสาวะ
การฉายรังสี การฉายรังสีมีการใช้ในรายที่มีมะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกแทนการใช้ผ่าตัดใน ผู้ป่วยที่ปฏิเสธการผ่าตัด แต่ส่วนมากจะใช้วิธีนี้ในผู้ป่วยที่มีมะเร็งต่อมลูกหมากหลงเหลือจากการผ่า ตัดหรือระยะท้าย ๆ ของโรค เพื่อช่วยลดอาการปวด
การฉายรังสีสำหรับมะเร็งต่อมลูกหมากมีด้วยกัน 2 รูปแบบ คือ การฉายรังสีจากภายนอกร่างกาย โดยผู้ป่วยจะได้รับรังสีจากเครื่องกำเนิดรังสีภายนอกร่างกายไปที่ต่อมลูก หมาก อีกวิธีคือการฝังแร่รังสีเข้าไปในเนื้อต่อมลูกหมาก
ผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นจากการใช้วิธีฉายรังสีจากภายนอกจะทำให้รู้สึกอ่อน เพลีย อาจมีอาการท้องเสีย ปัสสาวะบ่อย แสบขัด ผิวหนัง ปวด แสบ แดง อาจมีขนร่วงเฉพาะที่ได้ ส่วนการฝังแร่รังสีนั้น อาจทำให้มีปัสสาวะเล็ด และเสื่อมสมรรถภาพทางเพศได้ แต่พบไม่บ่อย
การรักษาด้วยฮอร์โมน มักใช้วิธีการรักษาเพิ่มเติมหลังการผ่าตัด หรือในรายที่มะเร็งต่อมลูกหมากอยู่ในระยะแพร่กระจาย หลักการใช้ฮอร์โมนในการรักษาคือ การลดหรือกำจัดฮอร์โมนเพศชาย ซึ่งจะทำให้มะเร็งต่อมลูกหมากฝ่อเล็กลงหรือโตช้าลง
การกำจัดฮอร์โมนมี 2 วิธีดังนี้
1) การใช้ยาต้านฮอร์โมน โดยมียาต้านทำให้อัณฑะไม่สามารถสร้างฮอร์โมนเพศชาย และยาต้านการออกฤทธิ์ของฮอร์โมนเพศชาย
2) การผ่าตัดเอาอัณฑะออก อัณฑะเป็นแหล่งใหญ่ในการสร้างฮอร์โมนเพศชาย โดยมีบางส่วนซึ่งเป็นส่วนน้อยมาจากต่อมหมวกไต แพทย์จะใช้การรักษาด้วยการควบคุมกำจัดปริมาณฮอร์โมนเพื่อควบคุมและลดการ กระจายของมะเร็งต่อมลูกหมากไปยังอวัยวะต่าง ๆ มะเร็งต่อมลูกหมากส่วนใหญ่จะไม่โตขึ้นเป็นระยะเวลาหลายปี
ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นคือ มีการคลื่นไส้อาเจียน มีเต้านมโตขึ้น มีความต้องการทางเพศน้อยลง อาจมีอันตรายต่อตับได้ แต่พบได้ไม่บ่อยนัก และในบางครั้งอาจทำให้กระดูกมีความแข็งแรงน้อยลง
การรักษาด้วยวิธีการต่าง ๆ เหล่านี้ยังคงดำเนินต่อไปในผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมาก แต่เหนือการรักษาก็คือ กำลังใจ การดูแลอย่างใกล้ชิดของญาติ จึงเป็นที่มาของวิธีการรักษาในอีกรูปแบบหนึ่ง
การรักษาโดยการเฝ้าดูแลอย่างใกล้ชิด การที่แพทย์ตัดสินใจเลือกใช้วิธีนี้เพราะโดยธรรมชาติของโรคนี้ การขยายตัวของมะเร็งจะช้า โดยหากเจอมะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกต้องใช้เวลาเกือบ 10 ปี มะเร็งจึงจะลุกลามทำอันตรายต่อผู้ป่วยได้ แพทย์เจ้าของไข้จึงต้องชั่งน้ำหนักระหว่างการใช้วิธีในการรักษา จึงทำให้การรักษาแบบเฝ้าดูแลใกล้ชิดจากทั้งแพทย์ ตัวผู้ป่วยเอง และญาติผู้ป่วย เป็นสิ่งสำคัญในการนำไปสู่การรักษาด้วยวิธีต่าง ๆ
หากท่านสงสัยว่ามีอาการเกี่ยวกับต่อมลูกหมาก สามารถเข้าร่วมฟังการบรรยายโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านต่อมลูกหมากในโครงการ “สัปดาห์แห่งการแก้ไขและให้คำปรึกษาเกี่ยวกับปัญหาต่อมลูกหมากเพื่อประชาชน ครั้งที่ 1” วันที่ 26 มีนาคม 2554 เวลา 07.00-14.00 น. ณ ห้องประชุมอรรถสิทธิ์ เวชชาชีวะ ชั้น 5 ศูนย์การแพทย์สิริกิติ์ สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่ คุณนงลักษณ์ 08-5676-2434 หรือทาง www.prostate-rama.com
โรคมะเร็ง ที่มา เดลินิวส์